کد خبر: ۴۹۷۸۹۷
تاریخ انتشار: ۳۱ شهريور ۱۳۹۶ - ۲۱:۵۹ 22 September 2017
اقتصاد ايران توانست در اثر اجراى بخشى از توافق هاى برجام نفسى بكشد. چه در سال ٩٥ و چه در سه ماهه اول سال ٩٦ به نرخ هاى رشد قابل توجهى دست يافت . اين نرخ هاى رشد هر چند كه از استخراج و صدور نفت و گاز و همزمان با استفاده از ظرفيت هاى خالى اقتصاد ايران ايجاد شد ولى  در هر حال براى اقتصاد ايران ارزش دارد. پس از اين تحولات با روى كار آمدن ترامپ دوباره بحث برجام و تحريم هاى اقتصادى مطرح شد و دوباره اقتصاد ايران وارد يك گام ديگر از تهديد و بنابراين ترديد شد. دوباره اين پرسش ميان مردم مطرح شد كه با اجرايى شدن تهديد هاى ترامپ اقتصاد ايران وارد چه وضعيتى خواهد شد. آيا باز نرخ ارز بالا مى رود و باز التهابات بازار سر به آسمان مى كشد. اين مساله جدا از نشان دادن نگرانى مردم از دور جديد تحريمها ، براى سياستگزاران  نظام هم ضرورى است كه ترتيبات لازم را براى آمادگى براى اعمال سياست هاى درست اقتصادى ببينند. بنابراين ما با دو پرسش روبرو هستيم . پرسش اول اين است كه آيا ترامپ تهديد هاى خود را عملى خواهد كرد يا نه و پرسش دوم هم اين است كه اگر تهديد هاى خود را عملى كند چه اتفاقى براى اقتصاد ايران مى افتد. در اين يادداشت به پرسش اول ميپردازم .  
ابتدا بهتر است گزينه هاى متصور تحقق حرفهاى ترامپ را بررسى كنيم . چندين احتمال مطرح است . اول اينكه ترامپ موفق شود كه اروپا را متقاعد كند كه از توافق برجام خارج شود. اين بدترين گزينه است و داراى كمترين احتمال ، حتى نزديك به صفر . دوم ترامپ ممكن است تصميم بگيرد كه تنها از برجام خارج شود. يعنى اروپا هم چنان با  ايران تفاهم خود را ادامه دهد و امريكا با خروج از برجام  دست به تحريم هاى جديد بر عليه ايران بزند. اين گزينه احتمال بيشترى نسبت به گزينه اول دارد ولى به نظرم باز احتمال زيادى ندارد. گزينه سوم تفاهم جديد و تغييرات محدود در برجام است كه ممكن است با موافقت ايران و كشورهاى اروپايى همراه باشد. در اين صورت برجام با تغييراتى ادامه خواهد داشت كه در اين صورت محتواى برجام تغيير نخواهد كرد ولى شرايط خروج ايران از برجام تغيير ميكند. اين گزينه احتمالش از گزينه اول و دوم بيشتر است . گزينه چهارم اين است كه ترامپ كار خاصى نتواند انجام دهد. معمولا سياستمدارانى كه كهنه كارند هيچ موقع نيت هاى خودشان را به سادگى اعلام نميكنند. و وقتى يك سياستمدار حركت خود را اعلام ميكند معنايش اين است نميخواهد كارى بكند. از اين گونه حرفهاى ترامپ در گذشته نه چندان طولانى  زياد است. به نظر ميرسد كه ترامپ بيشتر با توپ و تشر و تهديد هاى كلامى  ميخواهد كار خود را جلو ببرد و البته با حساس جلوه دادن تهديدات داخلى و خارجى به خوبى توانسته است موج مثبتى در اقتصاد امريكا ايجاد كند . نمونه اش بالا رفتن شاخص S&P  در امريكا است كه مرز روانى و تاريخى ٢٥٠٠ را پشت سرگذاشت . يعنى جامعه سرمايه گذارى امريكا ، كه از افراد بسيار محاسبه گر و با هوش تشكيل شده ، نظرش در مورد آينده اقتصاد امريكا مثبت است . اينكه نتيجه مانورهاى ترامپ نامشخص است بحثى نيست ، ولى از الان بايد بدانيم كه اگر مانعى بر پياده سازى و اجراى برجام ايجاد كند و تحريم هاى ديگرى بر ايران اعمال كند ، اقتصاد ايران به كدام جهت حركت خواهد كرد و متغيرهاى اقتصادى چگونه خواهند شد. در هر حال به نظر ميرسد كه ترامپ از ايران نميگذرد و به هر شكل شده در تلاش است تا براى ايران مانع تراشى كند. اقداماتى كه به نظر ميرسد ترامپ قصد دارد به برجام اضافه كند ضمانت گرفتن از ايران كه در آينده دور ايران قادر نباشد هيچ اقدام هسته اى و يا فعاليت توليدى در اين زمينه داشته باشد. گذشته از آن براى دولت ترامپ بسيار مهم است كه نقش دولت جمهورى اسلامى ايران در منطقه كاهش يابد. گذشته از اينها فكر ميكنم براى ترامپ بسيار مهم باشد كه حق بازرسى از  صنايع نظامى را داشته باشد و اين همان نقطه حساس جمهورى اسلامى ايران است و از قبل هم موضع ايران مشخص بوده است كه تحت هيچ عنوان اجازه بازديد از مراكز نظامى را نخواهد داد. حداقل
به نظر ميرسد كه اين ها  مسايلى است كه ترامپ اصرار دارد كه به توافق برجام اضافه كند. بديهى است كه ايران به سختى با اين خواسته ها مخالفت ميكند و همين مساله يكبار ديگر رابطه ايران و امريكا را وارد دور جديدى از خصومت و تضاد خواهد كرد و پيش بينى مى شود كه اين شرايط طولانى خواهد شد.  
بنابراين ميتوان گمانه زنى كرد كه در دور جديد اين تفاهم به آسانى به دست نيايد و پيش بينى مى شود كه روابط سياسى ايران و آمريكا وارد يك مرحله پرتنش جديد خواهد شد كه در هر حال اقتصاد ايران را تحت تاثير قرار خواهد داد.  
در يادداشت بعدى آثار اقتصادى  ناشى از اين تنشها مورد بررسى قرار خواهد گرفت . 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار